Ahmet Hamdi Tanpınar

Biyografisi: Hayatı ve Kariyeri

Ahmet Hamdi Tanpınar, 1901 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Gürcü asıllı Hüseyin Fikri Efendidir. Çocukluğu, kadı olan babasının görev yaptığı Ergani, Sinop, Siirt, Kerkük ve Antalya’da geçti. Lise öğrenimini Antalya’da tamamladıktan sonra yükseköğrenim için 1918’de İstanbul’a gitti.

Halkalı Ziraat Mektebi’nde bir yıl yatılı okusa da şiirlerini hayranlıkla takip ettiği Yahya Kemal Beyatlı’nın etkisiyle 1919’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ne geçiş yaptı. Burada Yahya Kemal’in yanı sıra Mehmed Fuad Köprülü, Cenab Şahabeddin ve Babanzâde Ahmed Naim gibi dönemin öncü isimlerinden dersler aldı. 1923 yılında Şeyhî’nin “Hüsrev ü Şirin” mesnevisi üzerine hazırladığı lisans teziyle mezun oldu.

Öğretmenlik Yılları ve Sanata Olan İlgisi

Mezuniyetinin ardından Anadolu’nun çeşitli şehirlerinde edebiyat öğretmenliği yaptı; Erzurum, Konya ve Ankara’daki liselerin yanı sıra Ankara Gazi Terbiye Enstitüsü ve Kadıköy Lisesi’nde görev aldı. Ankara’daki görevi sırasında okulun diskoteği ve Alman hocalar aracılığıyla klasik Batı müziğiyle tanışırken, Güzel Sanatlar Akademisi’ndeki dersleri plastik sanatlara olan ilgisini pekiştirdi. Edebi çalışmalarına 1929 yılında E.T.A. Hoffmann ve Anatole France’tan yaptığı çevirilerle yeni bir boyut kazandırdı.

Edebiyat Tarihçiliği ve Akademik Yükselişi

1930 yılında düzenlenen bir kongrede edebiyat tarihinin Tanzimat ile başlatılması gerektiğini savunarak dikkatleri üzerine çekti. Aynı dönemde Ahmet Kutsi Tecer ile Görüş dergisini çıkardı. 1933 yılında Sanayi-i Nefise’ye estetik mitoloji dersleri vermek üzere atandı. 1939’da ise dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’in talimatıyla, doktorası olmamasına rağmen İstanbul Üniversitesi’nde yeni kurulan “19’uncu Asır Türk Edebiyatı” kürsüsüne profesör olarak getirildi. Bu süreçte Tanzimat sonrası Türk edebiyatı tarihini yazmakla görevlendirildi ve çalışmalarını bu alan üzerine yoğunlaştırdı.

Siyasi Hayatı ve Yurt Dışı Seyahatleri

1943-1946 yılları arasında Maraş milletvekili olarak parlamentoda görev alan Tanpınar, siyasetten sonra bir süre müfettişlik yaptı ve ardından 1949’da üniversitedeki kürsüsüne geri döndü. 1950’li yıllar boyunca Avrupa’nın pek çok şehrinde sanat, felsefe ve filmoloji kongrelerine katıldı; İngiltere’den İspanya’ya kadar geniş bir coğrafyayı gezerek araştırmalar yaptı. 1959’da Rockefeller bursuyla edebiyat tarihinin ikinci cildi için kaynak toplamak amacıyla yeniden Avrupa seyahatine çıktı.

Vefatı

Sağlığı zamanla kötüleşen Ahmet Hamdi Tanpınar, 23 Ocak 1962’de İstanbul’da geçirdiği bir kalp krizi sonucu 60 yaşında hayata gözlerini yumdu. Süleymaniye Camii’ndeki törenin ardından Rumelihisarı Aşiyan Mezarlığı’nda, hocası Yahya Kemal Beyatlı’nın yanına defnedildi. Mezar taşında, zamanı ve varoluşu sorguladığı meşhur dizeleri yer almaktadır:

“Ne içindeyim zamanın,
Ne de büsbütün dışında…”

Ahmet Hamdi Tanpınar Kaç Yaşında? (2026 Güncel)

23 Haziran 1901 doğumlu olan Şair Yazar Ahmet Hamdi Tanpınar, 24 Ocak 1962 tarihinde 60 yaşında hayatını kaybetmiştir. Yaşasaydı bugün 125 yaşında olacaktı.